کوشش عاشق یا کشش معشوق؟

سخنرانی ایرج شهبازی

موضوع: کوشش عاشق یا کشش معشوق؟ (درنگی در نظریۀ آن‌سری بودنِ عشق)

زمان: دوم دی‌ماه 1398

مکان: انجمن عرفان اسلامی ایران

مدت سخنرانی: یک ساعت و بیست و نُه دقیقه

طرح بحث
مقدمه
۱) تبیین‌های «یافت»:
۱) آغاز شدن رابطه از سوی خدا، ۲) استعداد عرفانی، ۳) چشش، ۴) وصال و وحدتِ اولیۀ انسان و خدا، ۵) حضور خدا در آغاز و در طول مسیر سلوک

۲) مبانی جامعه‌شناختی و دینی نظریۀ آن‌سری بودن عشق و هدایت:
۱) تسرّی دادنِ قوانین عالم ماده به عالم معنا، ۲) تطبیق نظام اجتماعی بر رابطۀ انسان و خدا، ۳) عشق الهی را از سنخ عشق انسانی دانستن، ۴) آیات قرآن دربارۀ اینکه هدایت به دست خداست، ۵) تن‌آسانی و تنبلی ذاتی انسان‌ها

۳) نتایج بحث:
۱) تأکید بر نقش انسان، ۲) کوشش انسان شرط لازم و نه کافی، 3) فانی کردن طلب خود در طلب حق

۴) انواع سلوک، از حیث کشش و کوشش:
1) الگوی مجذوب سالک، 2) الگوی سالکِ مُستعِد، 3) الگوی سالکِ مجذوب